Farmakogenetik
Farmakogenetik, insan vücudunun ilaçlara verdiği yanıtların oluşmasında temel rol oynayan genetik faktörleri inceleyen bir bilim dalıdır. İlaç etkinliği ve ilaç toksisitesine yanıtta bireysel farklılıkların göstergesi olan kalıtsal faktörlerin tanımlanmasını amaçlamaktadır.Günümüzde tedaviye yanıtta bireysel farklılıklarının önem taşıdığı çeşitli çalışmalarla gösterilmektedir. Bireylerdeki genetik farklılıklardan dolayı ilacın farmakodinamiği ve farmakokinetiği değişmektedir. Özellikle ilacın vücuttan uzaklaştırılmasında ve/veya metabolizmasında rol oynayan enzimlerde bu genetik farklılık önem kazanmaktadır.
Bireyler arasında tedaviye yanıt ve ilaç toksisite farklılıkları özellikle kanser tedavisinin en önemli problemlerindendir. Kemoterapötik ilaçların aktivasyon ve inaktivasyonunda görev alan enzimlerdeki genetik polimorfizmler önerilen doz uygulandığı zaman plazma ilaç seviyesinde farklılıklar yaratabilmektedir. Sonuç olarak ilaç seviyeleri hastalar arasında belirgin farklılıklar göstermektedir. Eğer bireylerin genetik yapısı ile tedaviye yanıt arasında ilişki kurulursa kişiye özel etkili ilaç düzeyleri belirlenebilir. Her bireyin ayrı bir genetik yapısının olması nedeniyle kişiye özel ilaç tedavisi son yıllarda gündeme gelmiştir.
Bu alandaki yenilikleri yakından takip eden merkezimiz belirli testleri uygulamaya başlamıştır. Aşağıdaki listede bulunan testler merkezimizde çalışılmaktadır.
|
İlaç |
İlişkili Gen |
|
|
Venlafaksin |
CYP450 2D6 |
|
|
Risperidon |
||
|
Fluoksetin HCl |
||
|
Olanzapin |
||
|
Tramadol |
||
|
Klozapin |
||
|
Tamoksifen |
||
|
Metoprolol |
||
|
Propranolol |
||
|
Rifampin |
NAT-2 |
|
|
Isoniazid |
||
|
Pirazinamid |
||
|
Isosorbid dinitrat |
||
|
Hidralazin HCl |
||
|
Klopidogrel |
CYP450 2C19 |
|
|
Vorikonazol |
||
|
Omeprazol |
||
|
Pantoprazol |
||
|
Diazepam |
||
|
Warfarin |
CYP450 2C9, VKORC1 |
|
|
Celecoxib |
CYP450 2C9 |
|
|
Erlotinib |
EGFR |
|
|
Cetuximab |
||
|
Panitumumab |
KRAS |
|
|
Cetuximab |
||
|
5-fluorourasil |
DPYD, MTHFR,TYMS |
|
|
Irinotekan |
UGT1A1 |
|
